Egels

De egel is het enige zoogdier in Nederland dat stekels heeft. De rug van de egel heeft ongeveer 6000 tot 8000 stekels met een lengte van 2-3 centimeter. Bij bedreiging rolt hij zich op als een bal zodat hij zichzelf goed kan beschermen. Hij wisselt zijn stekels zelden en onregelmatig. De vos, grote uilen en roofvogels zijn zijn natuurlijke vijanden. Dassen, bunzingen en wilde zwijnen pakken met name de zwakke egels. Honden kunnen een egel ernstig verwonden.

Een egel kan zeer slecht zien, het is tenslotte een nachtdier. De neus werkt uitstekend en ze gebruiken hem om voedsel, hun jongen en soortgenoten mee te vinden. Ook hebben egels een heel goed gehoor. Bij kleine klikkende of piepende geluiden zal hij ineen krimpen. Egels hebben snorharen om mee te voelen. Ook op de flanken zijn snorharen aanwezig, waarmee ze trillingen van de bodem kunnen voelen, maar ook verkeer en vijanden.

Egels zijn vooral actief in de nacht en gaan dan ook op zoek naar eten. Hij vertrekt dan van zijn schuilplaats, bijvoorbeeld onder het schuurtje, en gaat op speurtocht. Hij drinkt wat uit de vijver en gaat voor zijn eten op zoek naar slakken, wormen, insecten of het kattenvoer wat je in de tuin hebt gezet. Soms grijpen ze kikkers en hagedissen, kleine knaagdieren, kleine eieren, fruit en paddestoelen. Wanneer de egel genoeg heeft gegeten en gedronken, gaat hij weer naar zijn nest om zo overdag lekker te kunnen slapen. Ze slapen ongeveer 18 uur per dag.

 

Egels laten tijdens de nachtelijke tocht sporen achter. Ze gebruiken met name onverharde wegen en paden. De sporen zijn makkelijk te vinden in vochtig zand en in opgedroogde modder. De pootafdrukken kan je herkennen aan de wijd gespreide spoor. Egels hebben 5 tenen, de voorvoet is rond en de achtervoet langwerpig.

Maar pootafdrukken zijn niet de enige sporen die de egel achterlaat. De keutels zijn 3 tot 4 centimeter lang en 8 tot 10 millimeter in doorsnede. Ze zijn bobbelig en hebben een zwarte kleur. Soms kan je onverteerde voedseldeeltjes zien, zoals ze schilden van de insecten die de egel heeft gegeten.

Deze dieren kunnen zich goed verstoppen, maar als je goed oplet zou je er zo één tegen kunnen komen. Wanneer je op een zomeravond een wandeling gaat maken, heb je de meeste kans om er eentje te zien. Egels komen niet alleen voor in het bos, maar leven ook graag in achtertuinen wanneer je deze aantrekkelijk voor ze maakt. Je kunt egels lokken door een schoteltje met kattenvoer in de tuin neer te zetten (geen melk!) en dan rustig afwachten. Het kan echter zo zijn dat de egel zich na al die moeite toch niet laat zien.


Egelkalender

Paartijd

Het voortplantingseizoen bij egels loopt van mei tot en met augustus. Het paarritueel duurt lang en er wordt veel geluid bij gemaakt. Het mannetje loopt continue rondjes om het vrouwtje heen om haar over te halen om te paren. Soms heeft dit succes maar soms ook niet. Het ritueel kan soms wel 2 dagen duren!

Geboorte

Wanneer het vrouwtje zwanger is, maakt zij het nest. Na een draagtijd van 34 dagen worden de kleine egeltjes geboren. Meestal krijgt de moeder-egel 5 jongen, maar het kan variëren tussen de 2 en de 10 jongen. De egelbaby’s zijn helemaal kaal wanneer ze worden geboren en ook zijn ze blind. De stekels zijn nu nog wit en zacht. De eerste paar weken drinken ze alleen melk bij de moeder. Na 2 weken gaan de oogjes en de oortjes langzaam open. Wanneer ze 3 weken oud zijn verlaten ze met moeder het nest om voor het eerste buiten op zoek te gaan naar eten. Wanneer ze 6 weken oud zijn kunnen ze al helemaal voor zichzelf zorgen. De moeder laat haar kinderen dan achter en zoekt een nieuwe plek op om een nest te maken voor haar winterslaap. Soms krijgt de moeder-egel 2 nestjes. De jongen blijven de hele winter bij elkaar in het nest waar ze zijn geboren. De kleine egels wegen dan nog maar 300 tot 400 gram en moeten nog flink eten voordat ze aan de winterslaap kunnen beginnen.

 

Winterslaap

De winterslaap begint in oktober/november en duurt tot april/mei. De egels hebben een winternest gemaakt van droge bladeren dat ze hebben gemaakt onder een heg, houtblokken of een schuur. Tijdens de winterslaap stopt de spijsvertering, gaat hun hart minder snel kloppen, halen ze minder vaak adem en daalt hun lichaamstemperatuur van 35 graden naar maar 10 graden. Soms worden egels tijdens de winterslaap wakker en kunnen ze zelfs van nest veranderen. Wanneer het voorjaar weer begint, de temperatuur in de nacht omhoog gaat en er weer voldoende voedsel is, worden de egels weer wakker.

Bron: www.egelopvang.nl


Een egelvriendelijke tuin

Wanneer je een grotere kans wil op egels in de tuin, zijn er verschillende manieren om de tuin egelvriendelijker te maken. We hebben verschillende tips op een rijtje gezet om de tuin zo aantrekkelijk mogelijk te maken: Een stapel hout of takken kan een egel gebruiken om een nest onder te maken. Het aanschaffen of zelf maken van een egelhuisje kan natuurlijk ook. Een bouwtekening daarvan kun je hier bekijken of hier downloaden

  • Laat bladeren en takken liggen, hiermee kunnen ze een nest maken.
  • Een composthoop. Hiermee trekt u meer slakken en insecten in de tuin, die te egel weer heel lekker vindt. Tevens kunnen ze het als slaapplaats gebruiken.
  • Zorg voor vers water of een vijver. Dit trekt ook andere leuke dieren aan.
  • Egels lusten graag kattenvoer, gehakt of speciaal egelvoer. Geen melk! Daar krijgen ze namelijk diarree van.
  • Zorg dat de egel de mogelijkheid heeft om naar andere tuinen/groenstroken te lopen.
  • Plaats een heg in plaats van een schutting of hek. Dit geeft beschutting en de mogelijkheid om naar andere tuinen te lopen.
  • Bloemen en planten, zowel laag op de grond als hoger, voor extra beschutting.
  • Zorg voor een dichtbegroeide bodem.
  • Een rommelhoekje met wilde planten en struiken waar egels lekker tussendoor kunnen kruipen.

 

Er zijn ook dingen die egels niet leuk vinden in een tuin: Rechthoekig schapengaas is gevaarlijk, omdat egels daarin klem kunnen komen te zitten. Gebruik liever kippengaas of ruitvormig gaas en knip hier  “egelpoortjes” in. Deze moeten minimaal een grootte hebben van 15 bij 15 centimeter.

  • Pas op met netten om uw planten/vijver/moestuin te beschermen. Hang deze hoger dan 30 centimeter boven de grond, zodat egels er niet verstrikt in kunnen raken.
  • Leg een schuin loopplankje in de vijver of zorg voor een lichte helling, zodat egels eruit kunnen kruipen. Het zijn goede zwemmers, maar ze kunnen verdrinken bij vijvers met een rechte oever.
  • Wanneer u de composthoop leegmaakt, check dan eerste of hier geen egel een nest heeft gemaakt. Soms zitten er ook jongen in. Dit geld ook voor het opruimen van hopen gras, tuinafval, takken en bladeren.
  • Gebruik geen gif ( slakkengif, insecticiden, pesticiden enz.). Egels eten namelijk de slakken die het gif opeten, waar de egels dood aan kunnen gaan.
  • Geen melk! Hier worden ze echt ziek van.
  • Ruim afval, potten en prikkeldraad op. Egels zijn erg nieuwsgierig en steken graag hun neus ergens in. Hierdoor kunnen ze verstrikt raken en stikken.
  • Sluit keldergaten en putten af, zodat egels er niet in kunnen vallen. Je kan er ook een plankje in leggen, zodat ze er zelf weer uit kunnen klimmen.
  • Sluit ruimtes zoals schuren, garages en dergelijke af in de nacht, zodat egels er niet opgesloten raken.
  • Honden kunnen egels ernstig verwonden.
  • Zet vuilniszakken niet buiten. Een egel kan een gat erin bijten en in de zak kruipen, om vervolgens met de vuilnisman mee te gaan.
  • Zet muizenvallen niet op de grond.